
Franco diktadorea hil zenetik 50 urte pasa diren honetan, egun eta garai ilun hura bizitu zutenekin biltzen hasi da HITZA. Gaurko protagonista herrian aski ezaguna den emakume bat dugu, hamaika borrokatan aritutakoa: Maria Jesus Berrotaran.

Blaiako udalerrian izan dira talde guztietako ordezkariak. Lore eskaintza eta minutu bateko isilunea egin dute fusilatutako 20 lagunen omenez.

Gaur, 31 urte bete dira Gernika Batailoiko komandantea hil zela. Haren omenezko bideoa landu du Kepa Ordoki Memoria Historikoa Bidasoan elkarteak.

1936-1939 tartean Francoren diktadurak kargugabetu zituen alkate, zinegotzi eta udal langileen omenez erreparazio ekitaldia egingo da Itsas Etxean urriaren 26an.

‘Trabajadoreen’ memoria historikoa lantzen jarraitzen du Oiartzungo Kattin Txiki elkarteak. Arkalen zegoen barrakoi baten zatia berreraikitzen ari dira, haien bizimodua nolakoa zen erakusteko.

Irungo trenbide eremuan dagoen eraikina babes dadila eskatu du Kepa Ordoki Memoria Historikoa Bidasoan elkarteak.

Aldizkari monografikoa da, eta eraikin horrek eskualdean utzi zuen lorratza aztertu dute erpin guztietatik.

Urtebete baino ez zuen 1936ko gerra lehertu zenean. Hendaiatik Bartzelonara joan zen familia ihesi. Hiru urteren buruan, Irunera bueltatzean, etxea kendu zieten. Gerran ere anaia zaharrena galdu zuen; ez dakite oraindik non dauden bere gorpuzkiak.

ETAk borroka armatua utzi zuela 10. urteurrena beteko dela-eta egin dute sozialistek proposamena; «biktima guztien memoriari balioa ematea» da helburua.

1936ko gerran eta gerraondoan hirian zer gertatu zen hobeto ezagutzeko triptiko bat argitaratu du Nicolas Gerendiain elkarte errepublikanoak, hiri erdigunetik ibilbide bat eginez.

Josu Txueka egileak eta Julia Monge Intxorta 1937 kultur elkarteko kideak parte hartuko dute hitzaldian.

Lehena Aitor Azurki eta Miguel Usabiagak eskainiko dute, eta bigarrena aldiz, Mertxe Trantxek. Sarrera doakoa izango da.

Ramon Rubial fundazioak memoria historikoaren gaineko egitasmoaren berri emango du aurkezpenean.

Errepublikaren alde borrokatu zuten pertsonak omendu zituzten joan den larunbatean Etorbidearen zubian, L'Amical des Anciens Guérilleros Espagnols taldeak antolatuta.

Azken urteetan udalak memoria historikoa lantzeko hainbat partida onartu dituela esan dute baina programa bat garatzeko momentua dela uste dute.

1936ko abuztuaren 27tik irailaren 4era milaka boluntariok faxistei aurre egin zieten Irunen. Kepa Ordoki elkarteak informazio bilketa sakona egin du, orduan gertatutakoa ahaztu ez dadin.

Irungo udalbatzak aho batez 'persona non grata' izendatu du, eta Kepa Ordoki elkartetik eta Josu Zabalaren senideen aldetik haren krimenak ikertzea eskatu dute.

Ia bi urte eman ditu frankismo garaian Dunboa kanalean lan egin zuten presoen informazioa biltzen. Dokumentazioaz gain, Irungo helduenen testigantzak jaso ditu.

Memoria Historikoa berreskuratzeko asmoa du Orbel Haizea programak, eta hala, ikasleek 1936ko Gerra eta ondorengo testigantza eta informazioa jaso dute orain arte ikasgelan.

Irunabar elkartearekin elkarlanean, Kepa Ordoki Memoria Historikoa Bidasoan elkarteak 'Bertsotan faxismoari aurre' emanaldi gidatua antolatu du biharko.