Babacar Welleri zor dioguna
Babacar Welleren erailketak arnasarik gabe utzi gintuen. Gertakariaren krudeltasunak atsekabe handia zabaldu zuen eta, ezinbestean, azalpenak eta erantzunak jasotzeko beharra ere bai.
Baina albiste batzuk laster desbideratu zuten arreta beste norabaitera, eta Babacarren heriotza argitzen lagundu beharrean, haren bizitza epaitzeko bidea zabaldu zuten. Horien artean egon ziren Libertad Digital, zeinak «12 atxiloketadun senegaldar» gisa aurkeztu zuen Babacar; edota El Correo, azpitituluan Babacarren aurrekariak nabarmendu eta «delitu ibilbide luzea» zuela adieraziz notizian. Babacarren bizitza espediente batera mugatzeak irakurleon begirada baldintzatzea zekarren: haren heriotzaren aurrean galderak egin beharrean, haren iraganari buruzko susmoak zabaltzen baitzituzten.
Erakundeen azalpenek ere ez zuten lagundu. Bingen Zupiriak adierazi zuen ez zuela inolako zalantzarik agentearen jardunean «ez zela dolurik egon», baina gaineratu zuen: «Ez dut errugabetzen, ez inkulpatzen, hori justizia auzitegiei dagokie». Adierazpen aldrebesak, zinez. Epaitzea auzitegiei zegokiela esan arren, agentearen aldeko balorazioa aurreratua baitzuen ordurako.
Alta, halako adierazpenek agerian jarri zuten sarriegi ukatzen ditugun inertzia arrazistak. Jatorriak eta polizia espedienteak pertsona estali zuten, eta bazirudien zer bizimodu izan zuen epaitu behar genuela lehenik, gero haren heriotzak zenbat axola zigun erabakitzeko. Justizia eskatzeko eskubidea bizimodu eredugarria izanaren ordaina balitz bezala.
Mezu hauek lagunduta, herritarron arteko eztabaida ere bandoen logikan korapilatu zen: Babacarrentzat justizia eskatzea polizia kolektiboaren aurka jotzea ote zen edo ez; poliziaren egitekoa zalantzan jarri behar ote zen edo ez; Babacar tirokatzea saihestezina izan ote zen edo ez. Eta, akaso horregatik (edo ez) Babacarren aldeko kontzentrazioetara hurbildu zirenen babesa eta berotasuna bezain nabarmena izan zen agertu ez zen gehiengo handiaren hutsunea.
Eta hutsune hori ez al zen izango, eztabaidak eztabaida, funtsean Babacarren heriotza «besteen» zorigaitz gisa bizi izan genuelako? Beste jaioterri, beste abizen, beste diru iturri, beste gaixotasun, beste bizimolde, beste azal kolore, eta finean, «gu«-taz «beste» zelako? Baina «beste» egitea ez da desberdintasuna seinalatzea soilik, gurekin bizi denari gure artekoa izatea ukatzea ere bada. Herri berean bizi arren, batzuk bertakotzat eta besteak beti kanpokotzat hartzea.
Doreen Massey geografoak (2005) zalantzan jarri zuen leku bat aurretik bertan zeudenen jabetza delako ideia. Haren ustez, herriak ez dira behin betiko osatutako eremuak, askotariko bizitzek eta harremanek etengabe osatzen dituzten elkarguneak baizik. Hortik begiratuta, hona datorrena ez da lehendik egina dagoen herri batean sartzen; bere eguneroko bizitzarekin, lanarekin eta harremanekin, herri hori egiten ari da. Eta nola ez da, bada, hala izango, hain «gurea» den arrantzak senegaldarren lanari esker bizirik jarraitzen duenean.
Bertan lehenagotik egoteak ez liguke eman behar herria zer den eta norena den geure kabuz erabakitzeko eskubiderik. Nekez adostuko genuke hondarribiar guztiok zer dugun komunean, eta, hala ere, geure arteko desberdintasunek ez digute herrikide izatea kentzen. Hona etorri direnei ere ez liekete kendu behar. Ez dagokigu guri Babacar Welleri herritartasuna ematea; bai, ordea, bere «bestetasunetik», «gu»-a osatzen zuela aitortzea. Hemen egon baitzen, hemen bizi eta hemen nor izan, eta haren oroimenak ere hemen behar du tokia. Hori ere zor diogu.
