Urriko hego haizeaz jotako burua
Gogoan dut gibelean utzi dugun buruila: iragan irailaren 26an eta 27an bildu ginen Itsasuko Euskaltzaindiaren Irailekoak poesia-egunetan aurrez aurre begietara begiratzeko eta hezur-haragizko poemak sortzeko, esateko edo entzuteko. Dolutik eta minetik idazten diogu esperantzari, eta urriko hego haizeaz jotako burua beti bueltaka, txintxingoma ahoan bezala, egungo errealitate gordina murtxikatu eta digeritu nahi dugu.
Irailaren bukaeran biharko gazteei zer esango geniekeen galdera dilindan gelditu zitzaidan Irungo Ficobako Bihar hizkuntza indigenetako kongresuan. Txintxingoma, xingoma edo txiklea ahoan bueltaka nuela, hausnarrean eta kongresuan biziberritze bidea hasi duten herri indigena ezberdinetako hizlarien oharrak digeritzen saiatu nintzen. Nik seme-alabarik ez, eta ene bi ilobei esango nieke gogoratzeko gure egiteko moduak, euskaldunok zer eta nola egiten dugun, baina heltzeko euren identitateari; zer gara? Nor gara? Europarrak gara euskaldunak garelako, euskaraz mintzo eta bizi garelako gara euskaldun, eta gure kulturaren bidez (kirolak, dantzak, kantuak, ohiturak, amatxiren erranak…) osatzen dugu gure nortasuna.
Hizkuntzetatik jalgitzen ari den mundua erakutsi zen Ficoban hiru egunetan, eta etorkizuneko gazteei esan nahiko nieke hizkuntzarekin batera doazen istorioak entzutea, ama lurrari kantatzea eta soka-dantza batean denok batera, handi eta txiki, berdin eta bereizketarik gabe dantzan egitea. Kantatzen eta dantzatzen duen herria baikara!
Urriko eguraldi izaten omen da eguzki eta euri, eta berriz ere etorri zait udako txintxingomaren zaporea ahora: 778ko abuztuaren 15ean borrokatu ziren euskal gerlariei aintza eta loria; 824an ere izan zuten euskal gudariek garaipena; eta beraz, independentziarako gogoeta hausnar dezagun geure barnean txintxingoma ahoan bezala; hau da, hirugarren Orreaga bat behar ote genuke euskaldunon bihotzen altxagarri?
Dolutik eta minetik idazten diogu beti esperantzari, emozioak puri-purian, sentimenduak borborka hatsa hartzen dut hutsa izan ez dadin ene bizi ederra. Ilargi hitsa ernari nago, haurdun, eta ni ez naiz amatu, baina ezta amatatu ere oraindik. Ene minetik eta inguruko arranguretatik edaten dut eta hatsa hartzen nahiz ematen dizuet urriko mai(t)atz(e) honetan poza partekatu dezagun.
