Etorbide zubia, faxismoaren biktimen aitortzarako gunea
Espainiako Gobernuak eta Irungo Udalak Etorbide zubia Memoria Demokratikoaren Gune ofizialki izendatzeko ekitaldia egin dute gaur eguerdian.
Espainiako Gobernuak eta Irungo Udalak Etorbide zubia Memoria Demokratikoaren Gune ofizialki izendatzeko ekitaldia egin dute gaur eguerdian, zubian bertan. Ekitaldian izan dira Fernando Martinez Memoria Demokratikoko Espainiako estatu-idazkaria eta Cristina Laborda Irungo alkatea, beste agintari batzuekin eta beste erakunde batzuetako eta hiriko memoria-elkarteetako ordezkariekin batera.
Erbeste errepublikanoaren biktimen memoria oroitzeko ekitaldi instituzionala izan da, eta ordezkari politikoez aparte, Kepa Ordoki Memoria Historikoa Bidasoan-ek eta Nicolas Guerendiain Irungo Elkarte Errepublikanoak ordezkaritza izan dute. Aurreskuaren eta hitzaldien ondoren erakundeen ordezkaritza batek lore sorta bat utzi du plaka desestali berriaren aurrean. Plakan ageri da aurrerantzean 1936ko gerratik eta faxismoaren oldarralditik ihes egin zutenen oroimenerako toki izango dela aurrerantzean Gipuzkoa eta Lapurdi arteko lotunea. Faxisten kontrako borrokaren espazio horren garrantzi historiko, sinboliko eta soziala nabarmendu dute gaurkoan.
Hitzaldien tartean, Fernando Martinezek adierazi du bereziki gazteek jaki behar dutela, 1936ko Francoren estatu-kolpean ondoriozko errepresiotik ihes egiteko bidea izan zela Etorbide zubia, “exodo handia” izan zen Espainiako Gobernu kidearen arabera, “demokrazia eta erakunde errepublikar eta euskaldunak defendatzeagatik indarrez joan behar izan zuten milaka herritarrek Irundik eta inguruko herrietatik”.
Cristina Laborda Irungo alkateak nabarmendu du “gure aurrekoekin eta etorriko direnekin egindako” erantzukizun ekitaldi bat izan dela gaurkoa, eta gogorarazi du zubitik 15.000 pertsona inguru joan zirela ihesean, “gehienak emakumeak eta haurrak”. Labordak oroimena bizirik mantentzeko deia egin du, eta leku hori gaurtik aurrera “konpromiso demokratikorako eta etengabeko oroitzapenerako gunea” izango dela.
Erbesterako ihesbide
Irun 1936ko irailaren 5ean konkistatu zuten, borrokaldi eta bonbardaketa latzen ondoren, eta zubia matxinoen esku geratu zen gerra bukatu arte.
Lehen hilabeteetan, Irungo sutearen ondoren, zibil eta militar ugarik zubitik egin zuten ihes erbestera. Horrela, 1936ko gerragatik erbesteratuen lehen olatu horrentzako pasagunea izan zen. Kalkuluen arabera, 15.000 lagun inguruk zeharkatu zuten muga puntu horretan, Hendaiarako bidean, gehienak emakumeak eta haurrak. Gertakari horren erakusgarri da Raymond Vanker, haur bat besoetan daramala erakusten duen argazki ezaguna.
Aurrerago, zubia ihesbide garrantzitsu bat izan zen, eta garrantzi estrategiko, sozial eta politiko handiko puntu bat. Gainera, presoen trukaketa gune ere izan zen, eta bertan entregatu zizkioten polizia frankistari figura garrantzitsu zenbait, hala nola Julian Zugazagoitia eta Lluis Companys.
