Usainak
Haurra nintzenean aitak esaten zidan zentzumen batzuk besteak baino garatuago nituela. Ikusmena oso ona omen nuen, baita usaimena ere. Bistarena normala. Kozkorrik ikusten ez duen aitaren ondoan edonork dauka ikusmen ona. Usaimenarena arraroagoa iruditzen zitzaidan. Ez al nuen ba usaintzen mundu guztiak usaintzen zuen berdina? Nik usaintzen nuena normala zen eta zer usaintzen zuten ba besteek? Urteekin ikusmena kaskartzen joan da; astigmatismoa, hau da hau marka. Eta urteekin usaimenarena ulertzen hasi naiz.
Usainak mapak dira. Usainen bidez gidatu gaitezke, orientatu. Duela aste batzuk Europako hiriburu batean izan nintzen. Esan behar dut usaimena ona daukadala, baina orientazioa oso txarra. Txarra naiz mapak irakurtzen eta oso ona iparra galtzen. Bidaia hartan ohartu nintzen usaimenak asko lagundu diezagukeela orientazio txarra dugunei. «Katedrala ibaiaren bukaeran dago, hiriko errepide nagusiaren kale paraleloan». Erraza oso. Auzo batetik abiatu eta autoek eta autobusek sortutako kea sudurzuloetan traba egiten hasi zitzaidanean jakin nuen errepide nagusira hurbiltzen ari nintzela. Zuzen-zuzen katedraleraino. «Hantxe dago denda famatua, kiroldegi bat pasata». Eta hantxe zegoen, bai, kiroldegiko igerilekuko kloro usainaren ondoan. Hiri handi hartako parke berdeak aurkitzea ere erraza zen oso. Metro dezente atzerako usaintzen zen moztu berria zen belarraren usaina. Ez GPS, ez via michelin eta ez mapa. Usaimen ona baduzu munduko edozein txokotan ibil zaitezke!
Usainak ohiturak dira. Jende askok asteburuetan kolonia erabiltzen du. Beheko bizilagunek itsaskia jaten dute igandetan, eta oilaskoa larunbatetan. Alboko baserritarra plastikoa erretzen ari da. Nire koadrilakoa gurasoen etxetik joan da, eta arropak garbitzeko xaboia aldatu du. Goiko kalean sahararrak bizi dira. Ondoko portalekoa bueltatu da oporretatik; gauean marihuana usaina antzematen da berriz ere.
Usainak bizipenak dira, esperientziak, oroitzapenak. Oraindik oroitzen dut haurtzaroko hamaiketako orduko esne epelaren usaina. Gogoan dut amonaren etxeko ganbarako kamamila usaina, eta Iturriozko beheko soroan jolasean hautsa arrotzen genuenean sortzen genuena. Gogoan ditut Veneziako kanalak, Saharako tea, Poloniako hezetasuna, Marrakecheko espezieak, Lituaniako kresala, Iratiko lokatza. Gustuko ditut herriko usainak, onak eta txarrak, denak.
Usainak mapak dira, ohiturak, bizipenak eta esperientziak. Egin kasu usainei eta gorde bihotzean; usaindu, oroitu, sentitu eta gozatu.
